در حال ثبت‌نام
روش تحقیق و مرجع‌شناسی
معرفی دوره
پژوهش، مهارت است نه اطلاعات؛ و مهارت با دو بالِ «دانش» و «کوشش» به دست می‌آید. این دوره بر پایهٔ درسنامهٔ «روش تحقیق و مرجع‌شناسی» استاد رمضانعلی بذرافشان (ویرایشِ درسنامه‌ای بر پایهٔ درسگفتارِ دانشگاه قم) ساخته شده و شما را از نخستین جست‌وجو تا نگارشِ طرح‌نامه و مقالهٔ علمی همراهی می‌کند.
درسنامه سه دگرگونیِ مهمِ دورهٔ ما را جدی گرفته است:
- گذار از موضوع‌محوری به مسئله‌محوری: پژوهش، جمع‌آوریِ اطلاعاتِ پراکنده دربارهٔ یک موضوع نیست؛ کوششِ روشمند برای حلِ یک مسئله است.
- گذار از کتابخانهٔ کاغذی به زیست‌بومِ دیجیتال: نرم‌افزارهای تحقیقاتیِ علوم اسلامی، کتابخانه‌های الکترونیکی و پایگاه‌های استنادی، مرجع‌شناسی را از بنیاد دگرگون کرده‌اند.
- ورودِ هوش مصنوعی به فرایندِ پژوهش: بهره‌گیریِ حداکثری، با نظارتِ انسانیِ کامل و پاسخ‌گوییِ اخلاقیِ نویسنده.
مشخصات آموزشی
- ۱۸ درس در ۶ بخش، به‌همراهِ مقدمات و ۸ پیوستِ کاربردی
- معادلِ ۱۸ جلسهٔ ۹۰ دقیقه‌ای (۳ واحد)؛ طرحِ فشردهٔ ۱۶ جلسه‌ای در پیوستِ هفتم
- مخاطب: کارشناسی و کارشناسیِ ارشدِ الهیات، معارف اسلامی، دین‌پژوهی، علوم قرآن و حدیث، فقه و مبانی حقوق؛ طلابِ سطح ۳ و ۴
- پیش‌نیاز: آشناییِ مقدماتی با ادبیاتِ عرب، منطق و مهارتِ پایهٔ رایانه
- خروجیِ نهایی: یک طرح‌نامهٔ پژوهشی (پروپوزال) و پیش‌نویسِ یک مقالهٔ علمی
هر درس چه دارد؟
- اهدافِ آموزشی شناختی، مهارتی و نگرشی، با افعالِ رفتاریِ قابلِ سنجش
- پرسش‌های آغازین و کلیدواژه‌ها با معادلِ انگلیسی
- متنِ کاملِ درس و بخشِ «کاربرد در علوم اسلامی»
- جمع‌بندی و خودآزمایی؛ پرسش‌های تشریحی، و برای ۱۷ درس آزمونِ چندگزینه‌ایِ خودکار با نمره
- کارگاه و تکلیف و سطح‌بندیِ انتظارات (کارشناسی، ارشد، سطوحِ عالیِ حوزه)
نقشهٔ کلانِ دوره: پژوهش در سه مرحله
| مرحله | پرسشِ راهبردی | خروجی |
|---|---|---|
| یک: طراحی (درس‌های ۱ تا ۹) | چه چیزی را چرا و چگونه بررسی می‌کنم؟ | طرح‌نامهٔ پژوهشی |
| دو: اجرا (۱۰، ۱۱، ۱۳، ۱۴) | داده‌ها را چگونه گرد آورم، بسنجم و پردازش کنم؟ | پروندهٔ علمی و فیش‌های پردازش‌شده |
| سه: ارائه (۱۲، ۱۵ تا ۱۷) | یافته را چگونه مستند، منتشر و مدافعه کنم؟ | مقاله/رساله و ارائهٔ علمی |
بخش‌هایی از درسنامه با اقتباس و بازنویسی از چند اثرِ دیگر فراهم آمده که مأخذِ هرکدام در «یادداشتِ اقتباس و سپاس‌گزاری» (نخستین درسِ دوره) و در جای خودش آمده است.
سرفصل‌های دوره
مقدمات
- یادداشت اقتباس و سپاس‌گزاری
- پیش‌گفتار و راهنمای استفاده
- شناسنامه، نقشهٔ کلان و طرح درس نیم‌سالی
بخش نخست: سواد اطلاعاتی و مرجع‌شناسی
- پژوهشگرِ باسوادِ اطلاعاتی
- منبع‌شناسی، منبع‌یابی، منبع‌گزینی
- مرجع‌شناسی تخصصی علوم اسلامی
- هوش مصنوعی در پژوهش ــ خدمات، ظرفیت‌ها و مرزها
- موتورهای جستجو و مهارت‌های جستجوگری
بخش دوم: از مشکل به مسئله ــ طراحی پژوهش
- استراتژی تحقیق و مسئله‌شناسی
- مهارت‌های چهارگانۀ تبدیل مشکل به مسئله
- طراحی پژوهش و تدوین طرح تحقیق
- روش‌شناسی اختصاصی علوم اسلامی
بخش سوم: اجرای پژوهش
- گام‌های اجرایی پژوهش و فیش‌برداری
- تولید محتوا، بندنویسی و اخلاق استناد
بخش چهارم: ارائه و گزارش علمی
- ساختار مقالۀ علمی ـ پژوهشی
بخش پنجم: فناوری اطلاعات و پژوهش دیجیتال
- نقش فاوا در سه مرحلۀ پژوهش
- اعتبارسنجی، مصدریابی و سامانه‌های هوشمند دین‌پژوهی
- فرایند جامع تولید محتوا و ارائۀ یافته‌ها
- پژوهش فناورانه و مهارت پرامپت‌نویسی
بخش ششم: مقاله‌نویسی حرفه‌ای
- بیست‌وپنج گام مقاله‌نویسی، از ایده تا انتشار
- ارائۀ پروژه‌ها و جمع‌بندی دوره
پیوست‌ها
- الگوی فیش پژوهشی
- سیاهۀ کاری طرح‌نامۀ پژوهشی
- الگوی نامه‌های علمی
- نقشۀ کارکردی ابزارها و سامانه‌ها
- سیاهۀ ارزیابی نهایی مقاله
- واژه‌نامۀ فارسی ـ انگلیسی
- جدول تکالیف، ارزشیابی و طرح فشرده
- کتاب‌نامه
این دوره برای شماست، اگر…
- دانشجوی الهیات، معارف اسلامی، دین‌پژوهی، علوم قرآن و حدیث یا فقه و مبانی حقوق هستید
- طلبهٔ سطح ۳ یا ۴ هستید و باید طرح‌نامه یا رساله بنویسید
- می‌خواهید در پایانِ دوره یک طرح‌نامهٔ پژوهشی و پیش‌نویسِ یک مقالهٔ علمی در دست داشته باشید
- می‌خواهید جست‌وجو در نرم‌افزارها و پایگاه‌های علوم اسلامی و به‌کارگیریِ درستِ هوش مصنوعی را روشمند یاد بگیرید
سرفصلِ جلسات
- درس اوّل: پژوهشگرِ باسوادِ اطلاعاتی
کارگاه: خودارزیابی هشت‌گانۀ سواد اطلاعاتی
- درس دوم: منبع‌شناسی، منبع‌یابی، منبع‌گزینی
کارگاه: طبقه‌بندی ده منبع در چهار لایه
- درس سوم: مرجع‌شناسی تخصصی علوم اسلامی
کارگاه: «هر پرسش، مرجعِ خود» + بازدید از بخش مرجع
- درس چهارم: هوش مصنوعی در پژوهش ــ خدمات، ظرفیت‌ها و مرزها
کارگاه: راستی‌آزمایی منابع پیشنهادی ابزار
- درس پنجم: موتورهای جستجو و مهارت‌های جستجوگری
کارگاه: طراحی راهبرد جستجو با عملگرها
- درس ششم: استراتژی تحقیق و مسئله‌شناسی
کارگاه: تولید ده مسئله از یک مشکل
- درس هفتم: مهارت‌های چهارگانۀ تبدیل مشکل به مسئله
کارگاه: جدول تجزیۀ مشکل
- درس هشتم: طراحی پژوهش و تدوین طرح تحقیق
کارگاه: نگارش بخش‌های طرح‌نامه
- درس نهم: روش‌شناسی اختصاصی علوم اسلامی
کارگاه: فقه‌الحدیث یک روایت + نقد دو گزارش متعارض
- درس دهم: گام‌های اجرایی پژوهش و فیش‌برداری
کارگاه: تشکیل پروندۀ علمی و بیست فیش
- درس یازدهم: تولید محتوا، بندنویسی و اخلاق استناد
کارگاه: بازنویسی اصولی یک متن
- درس دوازدهم: ساختار مقالۀ علمی ـ پژوهشی
کارگاه: نگارش چکیدۀ هفت‌مرحله‌ای
- درس سیزدهم: نقش فاوا در سه مرحلۀ پژوهش
کارگاه: کار عملی با نرم‌افزار تحقیقاتی
- درس چهاردهم: اعتبارسنجی، مصدریابی و سامانه‌های هوشمند دین‌پژوهی
کارگاه: تخریج یک حدیث و بررسی رجالی
- درس پانزدهم: فرایند جامع تولید محتوا و ارائۀ یافته‌ها
کارگاه: ساخت اسکلت مقاله
- درس شانزدهم: پژوهش فناورانه و مهارت پرامپت‌نویسی
کارگاه: نوشتن ده پرامپت ایجابی و سلبی
- درس هفدهم: بیست‌وپنج گام مقاله‌نویسی، از ایده تا انتشار
کارگاه: شبیه‌سازی داوری و پاسخ به داور
- درس هجدهم: ارائۀ پروژه‌ها و جمع‌بندی دوره
کارگاه: ارائۀ ده‌دقیقه‌ای
دربارهٔ مدرس
ظرفیتِ دوره محدود است
برای حفظِ کیفیتِ پرسش‌وپاسخ، ظرفیتِ هر دوره محدود نگه داشته می‌شود.
ثبت‌نام در دوره
۵۰۰٬۰۰۰ تومانپرداختِ امن
دیدگاه‌ها