در حال ثبت‌نام
فضای مجازی و هوش مصنوعی در پژوهش‌های حوزوی و علوم انسانی
معرفی دوره
این دوره برای توانمندسازی طلاب، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و پژوهشگران علوم انسانی طراحی شده است؛ کسانی که در مسیر تدوین پایان‌نامه، رساله، مقاله علمی‌پژوهشی یا آثار پژوهشی حوزوی، نیازمند استفاده دقیق، نقادانه و اخلاق‌مدارانه از فناوری‌های نو هستند.
محور اصلی دوره آن است که فناوری در خدمت اجتهاد، تحقیق و نگارش علمی قرار گیرد؛ نه آنکه جایگزین تفکر نقادانه، امانت‌داری علمی و روش استدلالی حوزوی شود. ازاین‌رو، فراگیر در طول دوره با کتابخانه‌های دیجیتال، پایگاه‌های اطلاعاتی، جست‌وجوی پیشرفته، مدیریت منابع، راستی‌آزمایی، ابزارهای هوش مصنوعی و نگارش آکادمیک آشنا می‌شود و آن‌ها را در یک پروژه پژوهشی واقعی به کار می‌گیرد.
مشخصات آموزشی
- بار آموزشی: ۳۶ ساعت
- تعداد جلسات: ۱۸ جلسه دوساعته
- سطح: میانی تا پیشرفته
- مخاطب: طلاب حوزه‌های علمیه و دانشجویان تحصیلات تکمیلی علوم انسانی و معارف اسلامی
- رویکرد آموزشی: تلفیق روش حوزوی با سطوح یادگیری تاکسونومی بلوم
رویکرد تربیتی دوره
در طراحی این دوره، سه رکن روش آموزشی حوزوی با سطوح شش‌گانه یادگیری پیوند خورده است:
- طرح بحث: ارائه ساختاریافته مبانی نظری و فنی برای شکل‌گیری دانش و فهم دقیق
- مباحثه: تمرین گروهی، حل مسئله و کاربست آموخته‌ها در مصادیق واقعی پژوهشی
- نقد و بررسی: ارزیابی نقادانه خروجی‌های فناورانه، به‌ویژه خروجی‌های هوش مصنوعی، از حیث صحت علمی، امانت در استناد و انطباق با موازین پژوهش حوزوی
دستاوردهای مورد انتظار
در پایان دوره، فراگیر می‌تواند راهبرد جست‌وجوی پژوهشی طراحی کند، منابع دیجیتال معتبر را شناسایی و ارزیابی نماید، از ابزارهای هوش مصنوعی به‌عنوان دستیار پژوهش بهره ببرد، خروجی‌های فناورانه را راستی‌آزمایی کند، منابع و استنادات را سامان دهد و ساختار مقاله، پایان‌نامه یا طرح‌نامه پژوهشی خود را با دقت علمی پیش ببرد.
شیوه ارزیابی
ارزیابی دوره به‌صورت تکوینی و پایانی انجام می‌شود. ارزیابی تکوینی بر پایه مشاهده عملکرد فراگیر در مرحله مباحثه هر جلسه است و ارزیابی پایانی بر اساس کیفیت ارائه و دفاعیه جلسه شانزدهم و انطباق آن با شایستگی‌های محوری دوره انجام می‌گیرد.
سرفصل‌های دوره
مبانی سواد اطلاعاتی و فناورانه در خدمت پژوهش حوزوی
- سواد اطلاعاتی و اخلاق پژوهش در فضای مجازی
- معماری اطلاعات دیجیتال و مدیریت فایل پژوهشی
- موتورهای جست‌وجو و عملگرهای پیشرفته
کتابخانه‌های دیجیتال، پایگاه‌های داده و جست‌وجوی پیشرفته
- کتابخانه‌های دیجیتال تخصصی حوزوی
- پایگاه‌های اطلاعاتی علوم انسانی
- جست‌وجوی بین‌المللی و ارزیابی اعتبار مجلات
مبانی هوش مصنوعی و مهندسی پرسش در پژوهش دینی
- مبانی هوش مصنوعی مولد، قابلیت‌ها و محدودیت‌ها
- مهندسی پرسش در پژوهش دینی
- ابزارهای تخصصی پژوهش علمی و مرورنویسی پیشینه
راستی‌آزمایی، استنادپژوهی و مدیریت منابع
- راستی‌آزمایی خروجی‌های هوش مصنوعی
- مدیریت منابع و استنادات
- سبک‌های استنادی دانشگاهی و حوزوی
نگارش آکادمیک و ساختاردهی پایان‌نامه و مقاله با کمک فناوری
- معماری مقاله علمی‌پژوهشی و پایان‌نامه
- نگارش آکادمیک و ویرایش زبانی با کمک فناوری
- اصالت‌سنجی متن و اخلاق نقل‌قول
کارگاه نهایی و دفاعیه اثر پژوهشی
- تحلیل داده متنی و کتاب‌سنجی
- نقشه‌سازی ادبیات موضوع
- ارائه و دفاع اثر پژوهشی نهایی
کاربرد هوش مصنوعی در استنباط و افتاء
- حدود شرعی و اخلاقی کاربرد هوش مصنوعی در استنباط و افتاء
- تبیین چگونگی فهم ماشین و سوگیری دادگان
این دوره برای شماست، اگر…
- در آستانه تدوین پایان‌نامه، رساله یا مقاله علمی‌پژوهشی هستید.
- می‌خواهید از منابع دیجیتال و پایگاه‌های تخصصی دینی و انسانی با دقت بیشتری استفاده کنید.
- به بهره‌گیری نقادانه و اخلاق‌مدارانه از هوش مصنوعی در پژوهش علاقه‌مندید.
- نیاز دارید مهارت‌های جست‌وجوی پیشرفته، مدیریت منابع و راستی‌آزمایی استنادات خود را تقویت کنید.
- می‌خواهید نگارش علمی خود را با حفظ اصالت روش حوزوی و استدلالی سامان دهید.
سرفصلِ جلسات
- جلسه ۱: مقدمه‌ای بر سواد اطلاعاتی و اخلاق پژوهش در فضای مجازی
آسیب‌شناسی اتکای بی‌نقد به فناوری و تدوین منشور اخلاق پژوهشی دیجیتال.
- جلسه ۲: معماری اطلاعات دیجیتال و مدیریت فایل پژوهشی
آشنایی با فرمت‌های متنی، متن قابل جست‌وجو، OCR و ساختاردهی پوشه پژوهشی.
- جلسه ۳: موتورهای جست‌وجوی عمومی و عملگرهای پیشرفته
کاربرد جست‌وجوی بولی، جست‌وجوی پیشرفته و گزارش‌گیری از نتایج.
- جلسه ۴: کتابخانه‌های دیجیتال تخصصی حوزوی
استخراج و مستندسازی منابع فقهی و حدیثی مرتبط با موضوع پژوهش.
- جلسه ۵: پایگاه‌های اطلاعاتی علوم انسانی
تهیه فهرست کتابشناختی مقاله‌های علمی‌پژوهشی مرتبط با موضوع تحقیق.
- جلسه ۶: جست‌وجوی بین‌المللی و ارزیابی اعتبار مجلات
مقایسه نقادانه اعتبار علمی نشریات حوزوی، داخلی و بین‌المللی.
- جلسه ۷: مبانی هوش مصنوعی مولد
شناخت قابلیت‌ها، محدودیت‌ها و خطاهای احتمالی در پاسخ‌های تولیدشده.
- جلسه ۸: مهندسی پرسش در پژوهش دینی
طراحی درخواست دقیق، تعیین نقش، محدودسازی دامنه پاسخ و آزمون الگوهای پرسش.
- جلسه ۹: ابزارهای هوش مصنوعی تخصصی پژوهش علمی
کاربرد ابزارها در مرورنویسی پیشینه و مقایسه با جست‌وجوی دستی.
- جلسه ۱۰: راستی‌آزمایی خروجی‌های هوش مصنوعی
صحت‌سنجی نقل‌قول، ارجاع و آدرس‌دهی منابع دینی.
- جلسه ۱۱: مدیریت منابع و استنادات
کار با نرم‌افزارهای مدیریت منابع و تولید فهرست منابع در سبک‌های گوناگون.
- جلسه ۱۲: معماری مقاله علمی‌پژوهشی و پایان‌نامه
تدوین طرح‌نامه، مسئله‌محوری و صورت‌بندی سؤال پژوهش.
- جلسه ۱۳: نگارش آکادمیک با کمک فناوری
ویرایش متن پژوهشی، نگارش چکیده، مقدمه و نتیجه‌گیری.
- جلسه ۱۴: شناسایی سرقت علمی و اصالت‌سنجی متن
تحلیل گزارش تشابه متنی و اصلاح مسئولانه موارد مسئله‌دار.
- جلسه ۱۵: تحلیل داده متنی و کتاب‌سنجی
تولید نقشه کتاب‌سنجی ساده از پیشینه پژوهشی و تفسیر یافته‌ها.
- جلسه ۱۶: کارگاه نهایی و دفاع اثر پژوهشی
ارائه شفاهی، جمع‌بندی دوره و دفاع از انتخاب‌های روش‌شناختی.
- جلسه ۱۷: حدود شرعی و اخلاقی کاربرد هوش مصنوعی در استنباط و افتاء
در این جلسه مرز میان کاربرد هوش مصنوعی به‌عنوان ابزار کمک‌پژوهشی (نگاه آلی) و کاربرد نامجاز آن به‌مثابه منبع فتوا (نگاه استقلالی) را می‌شناسید و درمی‌یابید چرا مدل زبانی به‌سبب فقدان ملکه اجتهادی، مسئولیت‌پذیری شرعی و تشخیص بافتار موضوعی، صلاحیت اجتهاد و افتاء ندارد.
- جلسه ۱۸: تبیین چگونگی فهم ماشین و سوگیری دادگان
در این جلسه درمی‌یابید که خروجی هوش مصنوعی در متون دینی، بازآفرینی آماری الگوهای زبانی است نه فهم معنایی، و چگونه «سوگیری دادگی» و «قیاس پنهان» الگوریتمی، دیدگاه غالب در داده‌های اینترنتی را به‌جای «اجماع» یا دیدگاه فقه امامیه می‌نشانند.
دربارهٔ مدرس
ظرفیتِ دوره محدود است
برای حفظِ کیفیتِ پرسش‌وپاسخ، ظرفیتِ هر دوره محدود نگه داشته می‌شود.
ثبت‌نام در دوره
۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانپرداختِ امن
دیدگاه‌ها